Dostępne zagadnienia z Pedagogiki ogólnej

Innowacje pedagogiczne - odnosi się je do procesów tworzenia i przyswajania nowych rozwiązań oraz produktów składających się na ogół innowacyjnych doświadczeń z danej dziedziny. Są to zmiany typu rozwojowego powodujące wzbogacenie kultury o nowe wartości. Zdaniem R. Schulza powodują one przejście od stanu dobrego do stanu lepszego niosąc za sobą postęp. Są to składniki pedagogicznego doświadczenia. W literaturze naukowej podkreśla się znaczącą rolę nauczyciela w procesie wprowadza innowacji do rzeczywistości szkolnej. Rola ta wymaga wielostronnych kwalifikacji (umiejętności diagnozowania aktualnej sytuacji, uzasadnienia zmian wiedzy z dziedziny, której innowacja dotyczy).

 

Współczesny nauczyciel powinien być twórczy, poszukujący nowych dróg rozwoju i metod działania , reagować elastycznie na zmiany warunków oraz potrzeby edukacyjnej społeczeństwa i jednostki. Podstawowym warunkiem wprowadzenia innowacji jest krytyczna ocena istniejącego stanu rzeczy.

Zainteresowanie innowacjami pedagogicznymi podzielić można na dwa nurty:

• teoretyczny

• praktyczny

Pojęcie innowacji jest pojęciem otwartym, w jego rodzinie znaczeń mieszczą się eksperymenty, reformy, zmiany. Wg klasyfikacji Kaplana można innowacje rozumieć jako:

• zmiany bliżej nieokreślone

• immanentną zmianę systemu

• zmianę naruszającą system

• zmianę ujmowaną w aspekcie teoretyczno - systemowym

• W pierwszym z w/w znaczeń oznacza każdą zmianę w obszarze wychowania, wprowadzenie nowości, ciąg zdarzeń, których początek jest niewyjaśniony, nierzadko określony jako przypadkowy.

• Drugie znaczenie wskazuje na wzrost efektywności systemu, dostosowanie systemu do zmienianego otoczenia albo zmodyfikowania warunków wewnętrznych innowacji, które działają również stabilizująco na system.

• Znaczenie trzecie innowacji wykracza poza modernizację i wzrost osiągnięć istniejącego systemu. Obejmuje reorientacje na nowe cele systemu, normy postępowania i wzory zachowań.

• W znaczeniu czwartym innowacje określana jest jako prośba rozwiązania problemu systemu, ma znaczenie w przekształceniu społecznym.

Dwie pierwsze możliwości akcentują cel, który jest ulepszeniem szkoły, a zatem zmianą w jej elementach i zakresie działalności.

Natomiast znaczenie trzecie i czwarte dotyczą przebudowy szkoły (systemu). Oznaczają zmiany elementów i reakcji pomiędzy nimi co jest rozumiane w zmianie założeń, celów i funkcji szkoły.

Julian Radziewicz zestawiając funkcjonujące w literaturze stanowiska i dokonując wyboru tych, które jego zdaniem są najistotniejsze przedstawia następujące warunki podejmowania pedagogicznych decyzji innowawczych:

• Każda innowacja ma swojego autora lub autorów. Rozwiązanie jest efektem:

• czyjegoś pomysłu

• czyjejś pracy

• wdrożeniem tego pomysłu do praktyki edukacyjnej.

• Działaniom takim towarzyszy podjęcie ryzyka przez konkretnego pedagoga .W większości przypadków jest tak, że autor korzysta z wcześniejszych wzorów i inspiracji. Nierzadko przynosi rozwiązanie funkcjonujące w innych pokrewnych dziedzinach wiedzy, dostosowaniu jej do wymogów uprawianej dyscypliny. Nie powoduje to jednak ograniczenia waloru oryginalności innowacji, natomiast służy jako środek zmniejszający prawdopodobieństwo niepowodzenia.

• Każda innowacja jest wyrazem niezadowolenia z dotychczasowego stanu rzeczy. Należy wszakże pamiętać o tym, że sensem wprowadzenia innowacji pedagogicznej jest skuteczność wobec tego. Mija się z celem ta zmiana, która wypiera stare dotychczas stosowanie i sprawdzone, a także efektywne metody, a w ich miejsce nowe niekonieczne rozwiązania.

• Każda innowacja pedagogiczna wyrasta z koncepcji o charakterze logicznym. Jednak zmiana kategorii czynności, metod, technik, oddziaływań i organizacji powinna być poprzedzona refleksjami o charakterze aksjologicznym i teologicznym. Innowacje powinny być przede wszystkim nastawione na osiąganie pewnego rodzaju wyznaczonego celu.

• Każda innowacja pedagogiczna jest wprowadzona w warunkach niepewności. Powody tego tkwią w następujących czynnikach innowacji pedagogicznej: jest wprowadzona przez człowieka i ludzi dla ludzi. Często ludzkich reakcji na wprowadzane zmiany przewidzieć się nie da. Występują tu liczne zmienne kontekstowe z czego wynika, że niemożna przewidzieć skutków działania. Jeżeli nie określić co i kiedy wpłynie na modyfikację podejmowanego przedsięwzięcia innowacyjnego.

• Każda innowacja powinna być kontrolowana w toku jej realizacji. Chodzi tu o to, aby pedagog eksperymentator nieustannie kontrolował przebieg wprowadzanej zmiany. Pozwoli to na wycofanie się w porę z przedsięwzięcia, które mogłoby uczniom szkodzić.

• Każda innowacja pedagogiczna jest podejmowana z myślą o jej kontynuacji. Nauczyciel bardzo rzadko podejmuje decyzję innowacyjną z intencją o jej jednorazowym zastosowaniu. Należy pamiętać o tym, że to co przyniosło pożądane efekty w miejscu pracy i działalności jednego innowatora może okazać się mało wydajne albo zupełnie nieskuteczne w pracy innego nauczyciela.