Dostępne zagadnienia z Pedagogiki ogólnej

Modele badań:

• Jakościowe – specyfiką tych badań jest bezpośredni kontakt badanego z badaczem. Koncentrują się one na subiektywnych przeżyciach badanego. Badany traktowany jest tu jako współuczestnik procesu badawczego. Mogący swobodnie interpretować swoje przeżycia i doświadczenia. Czas takiego badania uzależniony jest od potrzeb tematu i wynosi od kilku do kilkudziesięciu godzin.

   

• Ilościowe - model ten nazywany scjentystycznym. Badania te nie wymagają obecności dużej populacji badawczej trwają kilkanaście minut nie wymagają także bezpośredniego kontaktu badacza z badanym. Badany nie ma wpływu na interpretacje rzeczywistości bo jako osoba upoważniona do tego występuje wyłącznie badacz. Badania takie poddawane są analizie matematycznej i statystycznej, obliczane za pomocą specjalnych wzorów.

   

• Model eklektyczny czyli triangulacyjny - model ten łączy w sobie badania ilościowe, które stanowią jego podstawę jak i badania jakościowe które stanowią jego dopełnienie. Wymaga mniejszej populacji badawczej niż model ilościowy, również statystycznego opracowania danych jak i analizowania przeżyć osób badanych.

Model badań	Metody	Technika	Narzędzie badawcze
Jakościowa	Sondaż diagnostyczny	wywiad	Kwestionariusz wywiadu
		ankieta	Kwestionariusz ankiety
		obserwacja	-Dziennik obserwacji
			-Arkusz obserwacji
			-Dyspozycja obserwacji
		Analiza dokumentu	-Dyspozycja do analizy dokumentu
Ilościowa	Eksperyment Pedagogiczny	ankieta	Kwestionariusz ankiety
		obserwacja	Dziennik obserwacji
			Arkusz obserwacji
			Dyspozycja do analizy
	Monografia pedagogiczna	Wywiad	Kwestionariusz wywiadu
		Ankiet	Kwestionariusz ankiety
		Obserwacja	Dziennik, arkusz, dyspozycja do analizy obserwacji
		Analiza dokumenty	Dyspozycja do analizy dokumentu

 

Metoda badań - jest to zespół podjętych i teoretycznie uzasadnionych zabiegów mających regulować całokształt postępowania badacza. Do badań jakościowych i ilościowych mamy inne specyficzne metody.

Technika - jest to zespół zabiegów odpowiednio do metody badań, regulowanych praktycznymi dyrektywami.

Narzędzie badawcze - jest to przedmiot służący do realizacji określonych technik badawczych.

Sondaż diagnostyczny - jest to metoda pozwalająca na jednorazowe przebadanie populacji ludzkiej rozproszonej w przestrzeni. Określa całokształt atrybutów strukturalnych i funkcjonalnych danego zjawiska i pozwala ustalić jego charakter i specyfikę. Badania sondażowe nie wymagają bezpośredniego udziału badacza, a przeprowadzane są na populacji ludzkiej od około 100 osób do kilku dziesięciu tys.

Wywiad - polega na bezpośredniej rozmowie badanego z badaczem w oparciu o ukierunkowany zakres pytań.

Kwestionariusz wywiadu - jest to arkusz zawierający listę pytań do badanego i puste miejsce, bądź też odpowiedź do zakreślania przez badanego. Różni się od ankiety tym, że jest w nim więcej pytań otwartych.

Ankieta - jest techniką polegającą na przewidzeniu odpowiedzi badanego i poproszeniu go, aby zakreślił odpowiednią. Typy:

• wręczana bezpośrednio

• pocztowa

• medialna ( Internet, telefon).

Kwestionariusz ankiety - jest to arkusz, na którym znajdują się pytania i odpowiedzi skategoryzowane.

Obserwacja - jest techniką polegającą na wtopieniu się badacza w tłum badanych i notowaniu spostrzeżeń w oparciu o wcześniej przygotowane narzędzia. Typy obserwacji:

• uczęszczająca – wtedy, gdy badacz przez długi czas przebywa w grupie badanych (ok. miesiąca)

• jawna:

• pośrednia, jest to taka obserwacja, w której mówi się grupie, że jest obserwowana, informując jaki jest cel i czemu służy ta obserwacja

• bezpośrednia, informuje się grupę, że jest obserwowana , wtapiamy się w nią ale nie mówimy jaki jest cel obserwacji. Aklimatyzacja trwa ok. 2 tygodni.

Dziennik obserwacji - codziennie przez miesiąc zapisujemy szczegółowe ustalenia płynące z obserwacji.

Arkusz obserwacji - forma tabeli, podzielonej na poszczególne zagadnienia które obserwujemy. Obserwacje są prowadzone kilka razy i nie regularnie.

Dyspozycje obserwacji - są to równoważniki zdań przedstawiające zagadnienia które obserwujemy.

Dokument -w pedagogice jest lub mogą to być różnego rodzaju dzienniki, dzienniki lekcyjne, regulaminy, listy, pamiętniki, książki, czasopisma, teksty muzyczne, filmy, teledyski, itp.

Analiza dokumentu - polega na rozpatrzeniu przekazu treści zawartego w danym dokumencie pod określonym kątem, wyznaczając potrzeby badawcze.

Dyspozycje do analizy dokumentów - to ujęte w formie równoważników zdań dyrektywy co mamy badać.

Eksperyment pedagogiczny - wybieramy dwie grupy. Tak zwaną grupę kontrolną (tylko obserwujemy) i drugą eksperymentalną. Wprowadzamy jakiś czynnik eksperymentalny, a następnie prowadzimy pomiar jak zmieniła się sytuacja w tej grupie. Zmiany dostrzegamy przez porównywanie grup.

Monografia pedagogiczna - jest metodą polegającą na dogłębnej analizie sposobu funkcjonowania instytucji organizacji, bądź człowieka. Może być metodą jakościową i ilościową.

• Metoda ilościowa - jest wówczas, gdy robiona jest na instytucji, dużej organizacji itd.

• Metoda jakościowa - jest wtedy, gdy robiona będzie na człowieku lub małej grupie ludzi, mniej niż 50 osób.

Studium indywidualnego przypadku (Richmond):

• Przeniknęło do pedagogiki z pracy socjalnej.

• Konstruuje nową metodę badawczą mogącą znaleźć zastosowanie w pracy z osobami bezdomnymi.

• Metoda składa się z trzech etapów:

• Diagnoza - rozpoznanie przyczyn danego stanu rzeczy, określenie charakteru zaburzenia analiza losu przypadków.

• Terapia - zaproponowanie indywidualnych metod i form pomocy tym osobom.

• Zakończenie - ocena efektów oddziaływań przypadków, osoby prowadzącej.Konieczność zaprojektowania oddziaływań i pomoc jednostce.

Metoda biograficzna (Z. Znaniecki, J. Chałasiński):

• Analiza życia jednostek ludzkich, opis ich sytuacji rodzinnej, szkolnej, życiowej, mogącej mieć związek z naszym przedmiotem badania.

• Jest zbliżona do studium indywidualnego przypadku. Różni się tym, że nie musimy projektować działalności jej w życie.

• Rodzaje:

• Autobiografia - jednostka sama opisuje swoje losy.

• Psychobiografia - jest to analiza osobowości danej jednostki pod kątem określenia zaburzeń i ich przyczyn.

• Biografia tematyczna - analiza losów jednostki pod kątem związanym z naszym przedmiotem badań.

• Historiografia - analiza losów kobiet w danych warunkach historycznych znamiennych krajowi.

• Socjobiografia - analiza losów ludzkich w danych warunkach społeczno - kulturowych.

Do studium indywidualnego przypadku i biografii stosujemy technikę wywiadu, obserwacji i analizy dokumentów.

Monografia pedagogiczna (od monos - jedynej):

• Polega na dogłębnej analizie życia jednej osoby.

• Przypomina biografię, a analizując życie jednostki ukazują się koleje jej losów od okresu narodzenia poprzez doświadczenia wieku dziecięcego, mogące przyczynić się do powstania określonych zainteresowań, uzdolnień poprzez analizę przebiegu tych uzdolnień w okresie dorosłości i wkładu w rozbudowę określonego porządku społecznego, bądź rzeczywistości naukowej.

• Pisząc monografię osoby badacz interpretuje jej losy poprzez pryzmat dorobku jaki wniosła ona w życie społeczne, bądź rozwój nauki.

• Zawiera mniej cytatów niż biografia.

• Pozwala na większą interpretację założeń badacza i pozyskiwanie materiałów do analiz od osób bliskich.

Metoda jakościowej analizy treści:

• Przeniknęła do pedagogiki w 1960 r. z badań prasoznawczych.

• Stosuje się ją głównie w badaniu tekstów historycznych.

• Jej celem jest rozpoznanie wartości normy zachowań ról społecznych, obyczajów i obrzędów pojawiających się w czasopismach, przekazach filmowych i muzycznych.

Metoda monograficzna:

Stosuje się te same techniki i narzędzia co w przypadku studium i biografii. Znajduje również zastosowanie ankiety i narzędzia kwestionariusza ankiety.